راهکارهایی برای موفقیت دانش آموزان در مدارس شبانه روزی
دبيرستان بهانهاي است براي پيشرفت و جستجوي دانش. ابزاري براي گسترس و عمق بخشيدن به بينشها و نگرشها، عرصهاي براي رشد و تحول ابعاد مختلف شخصيت و مركبي براي رسيدن به كمال. آنچه سفر چند ساله در دبيرستان شبانه روزي را عمق و معنا ميبخشد. گذر موفق از فراز ونشيب و گاه گذرگاههاي سخت و نفس گير آن است.
سازگاري با محيط و شرايط جديد در خوابگاه و زندگي گروهي، زندگي مستقل و دوري از والدين به عهده گرفتن مديريت امور شخصي از نظافت و بهداشت فردي گرفته تا تنظيم چگونگي همزيستي با افرادي ناآشنا و از فرهنگهاي مختلف و در كنار همه اينها، موضوعات تحصيلي از قبيل فنون يادداشتبرداري، ارايه سخنراني در كلاس، تمركز، امتحان دادن و....مشكلات و مخاطرات دوران نوجواني.
راهي كه در آغاز آنيم به پويندهاي سرشار از اميد، داراي انگيزه، هدفمند، تلاشگر، بيباك در سختيهاي راه، افتادنها و خستگيهاي احتمالي، جستجوگر، عاشق يادگيري، ايمان به تواناييهاي شخصي، اعتماد به نفس و خالق افكار و ايده هاي نو نياز دارد.
مسافران سفر مشتاقانه راه ميپيمايند تا طلوع فرداي سفر را به تماشا بنشيند. به راستي كه دبيرستان شبانه روزي محل امتحان بزرگ و پر مخاطره اي است ، و آن گونه كه بايد طي شود كه عقل و دل رشد كند. دبيرستان شبانه روزي محل آزمايش است و اگر از پس آن به خوبي برآييم. دستاوردهاي گران قيمتي براي خود و خانواده و جامعه به ارمغان خواهيم آورد و مگر جز اين است كه به قول فردوسي
جوانان داننده و با گوهر نگيرند بيآزمايش هنر
مشتاقانه به شكوفايي و سربلندي شما چشم دوختهايم. تجربه جديد زندگي شبانه روزي براي بسياري از دانش آموزان سال اول، ممكن است مصادف با اولين تجربه زندگي دور از خانواده و به مدت طولاني باشد.
اين دوره آغاز رويارويي با محيطي جديد، بسيار متفاوت نسبت به گذشته است، و افرادي است كه هيچگونه آشنايي قبلي با آنها نداريم. افزايش آزاديها فردي ميتواند هيجان انگيز و در عين حال استرسزا و همراه با مشكلاتي باشد. در واقع فرد زندگي مستقل از خانواده را شروع كرده و ضروري است كه مسئوليت آن را بپذيرد.
در اولين روزهاي اقامت در خوابگاه ممكن است احساس تنهايي كنيد و رنج ودوري از خانواده آزارتان دهد. مواجهه با كلاسهاي درس و حجم زياد كتب و منابع درسي در دبيرستان شايد برايتان خوشايند نباشد، اما بايد گفت، دوران تحصيل در شبانه روزي يكي از ماندگارترين و جذابترين خاطرات دوره زندگي است كه ميتواند سرشار از هيجان، دوستي، رشد و بالندگي باشد.چگونگي آن به مسيري بستگي دارد كه شما انتخاب ميكنيد.
ü رعايت نكات زير ميتواند به شما در كنار آمدن با شرايط جديد كمك نمايد.
براي سازگاري با شرايط جديد به خود فرصت داده و صبور باشيد، انتظار نداشته باشيد در همه حال، احساس راحتي و خشنودي كنيد.هر تغييري ما را با فراز و نشيب هاي روبرو ميكند. مهم نحوه روبرو شدن با اين وضعيت است.
ممكن است احساس تنهايي كرده و در مورد دوستيابي نگران باشيد. اما بايد بدانيد در خوابگاه همه اين وضعيت را دارند. البته اگر فكر ميكنيد به اندازه كافي در روابط اجتماعي و ارتباط برقرار كردن مهارت نداشته و به اصطلاح خجالتي هستيد سعي كنيد در فعاليت هاي گروهي و اجتماعي شركت كنيد و تغييرات تدريجي را مشاهده كنيد.
مركز مشاوره سازمان آموزش و پرورش و مشاور مدرسه نيز ميتواند در اين زمينه شما ياري دهد.
گاهي زندگي با هم اطاقيها باعث بروز مشكلاتي ميشود. بخصوص وقتي از نظر فرهنگي و خانوادگي و اعتقادي و ارزشي متفاوت باشيد. گوش كردن محترمانه به نظرات آنها، رعايت احترام به ديگران، رعايت حريم خصوصي و نيازهاي آنها و قضاوت منصفانه ميتواند در كاهش استرس محيطي واختلاف نظر ها مؤثر باشد.
درس هاي دبيرستان و انتظارات دبيران نسبت به دوره راهنمايي متفاوت است. بهتر است براي كسب موفقيت بيشتر با جديت در كلاسها حضور يافته و موضوعات درسي را پيگيري نمائيد.واقعيت اين است كه كسي مراقبت نزديك شما نيست و تنها خودتان اهداف و برنامههاي خود را با جديت و تلاش دنبال كنيد و بايد مسئوليت آن را بپذيريد.
ü روشهاي برتر جهت موفقيت در دبيرستان
تصميم براي ورود به دبيرستان همانند بسياري از فعاليت هايي كه آدمي در طول حيات خوددارد، ارادي و اختياري است.آيا شما تا كنون فكر كردهايد كه چرا وارد دبيرستان شبانه روزي شده ايد؟
دبيرستان يك مرحله انتقالي مهم در زندگي هر فرد ميباشد و پس از ورود موفقيت هر فرد بستگي به دانش آموز دارد. اما معني موفقيت در تحصيلات دبيرستاني چيست؟ گر چه موفقيت ميتواند دامنه وسيعي را در بر گيرد. اما يك معيار بيروني و مشترك براي ارزيابي موفقيت در تحصيلات دبيرستان وجود دارد وآن اين است كه دانش آموز بتواند در سايه تلاشهاي خود در طول سال تحصيلي نتايج خوبي را كسب كند.
گاه ميل به جستجو، پژوهش وخلاقيت باعث ميشود كه دانش آموز تصور نمايد خواندن دروس در طول سال براي گرفتن نمرات خوب، نميتواند هدف جالبي براي تحصيل در دبيرستان باشد.از همين جا مشكل شكل ميگيرد. اين قبيل دانش آموزان پس از گذشت يك يا دو سال و عدم توانايي در كسب نمرات خوب دچار سر خوردگي شده و خود را در برابر دانش آموزان ديگر ناموفق ارزيابي ميكنند.
واقعيت امر اين است كه به همان اندازه كه نو آوري و خلاقيت مهم ميباشد. گرفتن نمرات خوب نيز مهم است و اين دو هيچ گونه تضادي با يكديگر ندارند. ما در اينجا سعي خواهيم كرد راهكارهايي را جهت موفقيت در مدارس شبانه روزي پيشنهاد كنيم.
اما در نظر داشته باشيد كه شما بيشترين نقش را در كسب موفقيت به عهده داريد.
الف- فعال بودن در كلاس
1ـ لوازم ضروري مثل كتاب، دفترچه، يادداشت، خودكار، مداد و ... را هميشه با خود به همراه داشته باشيد.
2ـ به موقع سر كلاس حاضر شويد. ساعات اوليه حضور در كلاس را از دست ندهيد.
3ـ مروري بر مطالب جلسات قبلي داشته باشيد.
4ـ هنگام صحبت و تدريس دبيران، با دقت گوش دهيد، نت برداري كنيد، به بحث بنشينيد و سئوال نمائيد.
5ـ جزوه و يادداشتهاي خود را بلافاصله پس از اتمام كلاس مرور كنيد. موارد مهم را تا زماني كه هنوز در ذهنتان تازه هستند خط كشي كنيد.
6ـ در صورتي كه سر كلاس حاضر نبوديد. جزوه و مطالب تدريس شده دركلاس را حتماً از همكلاسي هاي خود بگيريد.
7ـ مطمئن شويد كه مطالب را فهميدهايد. از پرسش سر كلاس نهراسيد. اگر مطلبي را نفهميدهايد. شايد ديگران نيز همان مشكل را داشته باشند.
8ـ در صورتي كه مشكلي با درس و كلاس بخصوصي داريد براي بهبود آن اقدام نماييد.
9ـ از دبيران خود كمك بگيريد.
10ـ يك گروه جهت مطالعه در خوا بگاه تشكيل دهيد.
11ـ سعي كنيد به عادت ناپسند غيبت از كلاس دچار نشويد. چرا كه هيچ چيز به اندازه حضور شمادر كلاس درس براي يادگيري مفيد و مؤثر نخواهد بود.
ب- فعالانه مطالعه كنيد:
1ـ زمان مناسب را جهت مطالعه انتخاب كنيد.
2ـ يك برنامهزمانبندي مناسب جهت مطالعه انتخاب كنيد و نسبت به آن مقيد باشيد.
3ـ براي هر يك ساعت درس در كلاس حداقل 2 ساعت خارج از كلاس وقت مطالعه بگذاريد.
4ـ مكان و فضاي مناسبي براي مطالعه انتخاب كنيد.
اين مكان ميتواند كتابخانه،نماز خانه، خوابگاه، منزل و يا هر جايي باشد كه بتوان بطور مؤثر و مفيد مطالعه نمود.
5ـ فضاي مطالعه بايد از نور مناسب و كافي برخوردار باشد.
6ـ هنگام مطالعه فعال باشيد براي اين منظور:
• نكات مهم را خط كشي كنيد.
• حاشيه نويسي كنيد.
• در كنار مطالبي كه متوجه نميشويد علامت بگذاريد.
• مفاهيم مشكل را در حاشيه توضيح دهيد.
• دور كلمات كليدي و تأكيدي دايره بكشيد.
• در كنار موارد مهم و خاص ستاره بگذاريد.
• از متن به زبان خودتان جزوهنويسي كنيد.
7ـ كتاب و جزوات خود را مرور كنيد. چه آنهايي كه مربوط به كلاس است و چه آنهايي كه مربوط به كتاب است.
8ـ در صورت عدم درك مطالب از هم كلاسي ها و يا استاد خود كمك بگيرد.
9ـ همواره يك تقويم داشته باشيد تا بتوانيد زمان قرارها، تحويل طرحها و . را بخاطر بسپاريد.
10ـ تمركز و دقت خود را حين مطالعه افزايش دهيد.
ج-نسبت به سلامت خود توجه داشته باشيد:
1ـ همواره غذاي كافي و انرژيزا مصرف نمائيد.
2ـ استراحت و خواب كافي داشته باشيد.
3ـ حتماً يك فعاليت ورزشي را در برنامههاي روزانه خود جاي دهيد.
4ـ فعاليتهاي هنري را در نظر داشته باشيد.
5ـ در صورت بروز مشكلات جسماني يا رواني حتماً به متخصصين مربوطه مراكز بهداشت و يا دفتر سرپرست شبانه روزي و مشاور دبيرستان خود مراجعه نمائيد.
د- گامهاي مؤثر جهت موفقيتهاي تحصيلي
1ـ اهداف فردي و تحصيلي خود را مشخص سازيد.
2ـ واحدهاي درسي را بخصوص در سال اول با دقت مطالعه نماييد.
3ـ منابع كمكي مطالعاتي هر درس از دبيران همان دروس كمك بگيريد.
4ـ مدير معاونين وكارمندان و پرسنل دبيرستان و وظايف آنها را بشناسيد.
5ـ فعالانه ياد بگيريد.
6ـ اوقات فراغت خود را در دبيرستان بطور منظم تنظيم كنيد.
7ـ مهارت هاي مطالعاتي خود را ارتقا دهيد.
8ـ مهارتهاي نت برداري و شنيداري خود را تقويت نمائيد.
9ـ مهارتهاي سخن گفتن راخود را ارتقا دهيد.
10ـ در فعاليتهاي گروهي شركت كرده تا مهارتها و تجارب خود را ارتقا بخشيد.
خ-سازگاري با هم اتاقي
يكي از بارزترين ويژگي هاي زندگي در مدارس شبانه روزي تقسيم نمودن اتاق با فرد يا افرادي است كه هر يك داراي سوابق فرهنگي و خانوادگي متفاوت از شما هستند. لذا اين تجربه نياز به شناخت راهكارهاي سازگارانه دارد. براي آنكه اين سازگاري آسانتر شود. شما بايد به همراه هم اتاقيهاي خود در همان روزهاي اول به گفتگو بنشينيد و در مورد مسايلي در زمينههاي زير به توافق لازم برسيد:
1- علايق و وسايل شخصي: در مورد حساسيت هم اتاقي خود نسبت به وسايل شخصياش آگاه شويد و احساس خود را نيز در اين زمينه به ديگران منتقل نماييد. برخي افراد از قرض دادن وسايل شخصي خويش به ديگران امتناع ميورزند. اين ويژگي را همواره در نظر داشته باشيد و به عقيده هم اتاقي خود احترام گذاريد.
2- پاكيزگي و نظافت: در مورد اين موضوع با هم اتاقي خود به بحث بنشينيد و ملاك هايي را براي پاكيزگي ونظافت اتاق مشخص سازيد. از طرفي به تقسيم وظايف پرداخته و زمان خاصي را براي اين كار در نظر بگيريد. در صورتي كه فردي وظيفه خود را انجام نداد سعي كنيد با آرامش و متانت و در عين حال شفاف و آشكارا با وي صحبت نمائيد.
3- ارتباط:
همواره خطوط ارتباطي خود را به گونهاي دو طرفه حفظ نمائيد. مسايل طرف مقابل را بشناسيد و نسبت به آن انعطافپذير باشيد. اين مسئله را در نظر داشته باشيد كه چيزي كه شما را ناراحت ميكند. هم اتاقي شما را نيز ميتواند ناراحت كند. بنابراين راجع به اين مسايل با يكديگر صحبت كنيد.
4-ملاقات و پذيرش ميهمان در داخل خوابگاه:
در مورد ساعات ديدارها و ورود خروج ميهمانها به يك توافق مطلوب با هم اطاقي ها برسيد . موقعيت را نيز در نظر بگيريد و در زمانهايي كه مشغول آمادهشدن براي امتحانات و يا تهيه گزارش تكاليف، و…. است آرامش دوستان خود را بر هم نريزيد.
5-احترام:
به عقايد و نظر هم اتاقي خود احترام بگذاريد. او نيز به همان اندازه كه شما منحصر بفرد هستيد داراي نظر شخصي مي باشد. به اين نكته توجه كنيد كه شما به نوعي شريك او هستيد و اگر بخواهيد تنها براساس آراي خودتان مسايل را حل و فصل نماييد. روشي نادرست اتخاذ كردهايد.
6-استقلال فردي :
به هم اتاقي خود وابسته نشويد و اين تصور را از خود دور كنيد كه هم اتاقي شما بايد بهترين دوست شما نيز باشد. اگر چه گاه چنين اتفاقي نيز ميافتد ولي اين امر حتمي نيست. انتظار نداشته باشيد كه همه نيازهاي احساسي، عاطفي و اجتماعي و رواني و....شما بوسيله هم اتاقيتان برطرف شود. دوستان ديگري خارج از محيط خوابگاه پيدا كنيد و در فعاليتهاي وسيعتري شركت نمائيد.
ك-پس در مواجهه و رويارويي با هم اتاقي خود:
1ـ شناخت و آگاهي خود را نسبت به ويژگيهاي شخصيتي خود و او بالا ببريد.
2ـ رفتاري قاطع وجرات مند و در عين حال دوستانه و منطقي داشته باشيد.
3ـ صبور باشيد.
4ـ طرف مقابل را درك نمائيد.
5ـ انتظارات را مشخص سازيد و با دوستان خود در ميان بگذاريد.
6ـ نسبت به عدم توافقها و اختلاف عقايد واقع بين باشيد.
7ـ ديدگاههاي و نظرات هم اتاقي خود را بشناسيد.
8ـ رفتارهايي كه شما را ناراحت ميكند، براي هم اتاقي خود توضيح دهيد.
10- بخشش داشته باشيد.
11ـ شنونده خوبي باشيد.
م-هردانش آموز به عنوان يك هم اتاقي داراي حقوقي است:
1ـ حق مطالعه خوابيدن و زندگي كردن در شرايطي كه كمترين مزاحمت ممكن را ايجاد آيد.
2ـ حق استفاده كامل از لوازم شخصي و عدم تجاوز ديگران به آن.
3ـ حق استفاده منطقي از مكانهاي مشترك مانند آشپزخانه، سالن تلويزيون، اتاق مطالعه و .
4ـ حق زندگي در يك اتاق تميز و منظم.
5ـ حق استفاده آزادانه و منطقي از اتاق و امكانات موجود. بدون اعمال فشار از ناحيه هم اتاقي.
6ـ حق داشتن ميهمان(طبق مقررات شبانه روزي) در چهارچوب قرارداد بسته شده بين طرفين و حفظ حق و حقوق طرف مقابل
7ـ حق صحبت كردن بطور قاطع و راحت.
8ـ حق انتظار برخوردي مؤدبانه همراه با درك متقابل.
((پروردگارم به من آرامش ده تا بپذيرم آنچه را كه نميتوانم تغيير دهم،شجاعتي ده تا تغيير دهم آنچه را كه ميتوانم تغيير دهم.بينش ده تا تفاوت اين دو را بدانم.مرا فهم ده تا متوقع نباشم، دنيا و مردم آن مطابق ميل من رفتار كنند.))
ل-اگر بهداشت رواني خود را جدي بگيريم؟
امروزه موضوع بهداشت رواني از جمله موضوعاتي است كه در راديو تلويزيون و مطبوعات از آن بسيار گفته ميشود و اين امر شايد در ذهن بسياري از ما اين سئوال را پيش بياورد كه براستي بهداشت رواني چيست و اگر به جديت به آن بپردازيم چه اتفاقي در روند زندگي ما ميافتد؟
تعاريف بسياري در زمينه بهداشت رواني وجود دارد اما شايد سادهترين و درعين حال صحيحترين آنها اين تعريف باشد كه اصولاً بهداشت به معني تلاش براي زندگي سالم در محيط سالم است. بنابراين بهداشت رواني يعني تأمين و حفظ سلامتي رواني فرد و اجتماع به نحوي كه فرد بتواند فعاليتهاي روزمره خود را به خوبي انجام داده و با اطرافيان و محيط خود رابطه مناسب و منطقي برقرار نمايد.
توجه به امربهداشت رواني موارد زير را در پي خواهد داشت:
1ـ حفظ احترام شخصيت خود وديگران:
2ـ شناخت محدوديت هاي خود و افراد ديگر به شكلي واقع بينانه
3ـ شناخت قابليت و توانائيهاي خود و ديگران و بهاي مناسب و در خور براي آنها قائل شدن.
4ـ توجه به انگيزه و علل ايجاد رفتار و اعمال.
5ـ برقراري رابطه همراه با محبت ميان خود و ديگران.
6ـ كمك به موقع و مناسب به ديگران و درخواست كمك از آنها.
7ـ دارا بودن اهداف واقعبينانه براي زندگي خود و داشتن برنامه اجرايي براي آنها.
8ـ پذيرش مسئوليت رفتار اعمال و عواطف خود.
بنابراين قادر خواهيم بود دنيا و انسانها را همانطور كه هست بپذيريم و آن وقت قادر خواهيم بود در صلح با خود وديگران زندگي كنيم.
ن-مشاوره چيست و مشاور كيست؟
همه ما غالباً در معرض مشكلات و مسائلي قرار ميگيريم كه به دليل محدود بودن دانش و تجربياتمان به همفكري با ديگران نياز پيدا ميكنيم. ميدانيد كه حتي با ثباتترين افراد نيز گاهي از بحرانهاي عاطفي مصون نيستند. تحولات و تغييراتي كه در زندگي رخ ميدهد. مانند شكست، تصميم گيري، ازدواج ،دور شدن از خانواده و دوستان، بيماري و از دست دادن آنهايي كه دوستشان داريم. گاهي ما را دچار اضطراب، ترديد، نگراني، تعارض و حتي بحران و.... ميسازد.
لازم به ذكر است هنگام سازش با محيطي جديد و تجربهاي نو، داشتن احساسات فوق تا حد طبيعي است اما اگر اين احساسات منفي از حد طبيعي بيشتر شود. ميتواند باعث كاهش تمركز آرامش و سلامت جسم و روان گردد.بدين منظور با مراجعه به مشاور دبيرستان و مركز مشاوره آموزش و پرورش ميتوان از مشاوران آن كمك و نسبت به حل مشكلات اقدام نمود.
1-مشاوره چيست؟
مشاوره يك فرايند رشدي است كه از طريق آن به اشخاص كمك ميشود: اهداف خود را مشخص كنند. تصميمگيري مناسب داشته باشند و مسائل فردي اجتماعي و تحصيلي خود را حل كنند.
2-مشاور كيست؟
مشاور فرد متخصصي است كه با علاقه به نگراني هاي شما گوش داده و به شما كمك ميكند تا درك بهتري از آنها داشته باشيد و بتوانيد با راحتي و كارآمدي بيشتري با مشكلاتتان مواجه شويد.